Motywacja. To jest bardzo pojemne zjawisko. Bardzo często różnie interpretowane. Odpowiedzialność za poziom motywacji również lokujemy różnie – wewnętrznie lub zewnętrznie. Przeważnie jednak zewnętrznie.
- Nie motywują mnie tu wystarczająco dobrze…
- Mogliby mnie jakoś bardziej zachęcić!
- Za co właściwie ja mam to robić?
- Weź i mnie zmotywuj!
I tutaj dochodzimy do ciekawego rozróżnienia: motywacja a motywowanie. Brzmi podobnie, a jednak są to kompletnie różne pojęcia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym różni się motywacja od motywowania,
- jak rozpoznać swoją motywację wewnętrzną i co Cię naprawdę napędza,
- jak korzystać z metody drogi eliminacji i znaleźć czynności, które Cię demotywują,
- w jaki sposób strach, nagroda, wsparcie czy kontekst wpływają na Twoją motywację,
- czym różni się motywacja od samodyscypliny i jak wzmacniać tę drugą,
- jak organizacje mogą budować motywujące środowisko pracy,
- dlaczego odpowiedzialność za motywację leży przede wszystkim po Twojej stronie,
- jak znaleźć swój własny sposób na utrzymanie energii i zaangażowania w pracy i w życiu.
Czym jest motywacja?
Wewnętrzną chęcią robienia czegoś, z czego czerpiemy przyjemność, zadowolenie. Oczywiście elementem dorosłego życia jest wykonywanie również takich czynności, których nie lubimy. I tutaj zazwyczaj potrzebujemy motywowania. Czyli motywacja to coś co już masz, do aktywności, które lubisz. Potrzeba motywowania jest czymś zewnętrznym, do realizacji zadań, jakich nie lubisz. Im więcej zadań, które na co dzień wykonujesz sprawia Ci przyjemność i daje satysfakcję, tym mniej motywowania potrzebujesz. Poczucie chęci jest wtedy wewnętrzne.
przykład Konrada
Z pomocą przyjdzie przykład:
Konrad jest pracownikiem w dziale sortowania motywacji. Jeśli nie wysortuje kolejnych 2kg czystej motywacji w przeciągu następnych 20 minut nie wyrobi normy. Kiedy Konrad będzie zmotywowany, a kiedy będzie korzystał z motywacji przełożonego lub narzędzi w tej organizacji?
Nikogo nie trzeba raczej motywować do realizowania się w swoim hobby, czy leniwym siedzeniu pod kocem oglądając serial na Netflixie i z nadzieją w głosie pytając towarzysza: jeszcze jeden odcinek?
Ale do posprzątania zawalonego naczyniami zlewu, wyjścia z psem na spacer w trakcie słodkiego deszczu ze śniegiem? Już tak. Podobnie w pracy. Jeśli Konrad, z naszego przykładu, lubi sortować kilogramy motywacji, nie będzie miał problemu z wyrobieniem normy. Może ją nawet nieświadomie przekroczyć, bo się zatraci w działaniu. Jeśli jednak nie lubi sortować tego ciężaru? Co wtedy?
Konrad może być zmotywowany na różne sposoby:
- Strach —> szef powie – Konrad, musisz, bo jak nie, to po premii! Albo wylecisz!
- Wstyd —> szef powie – Konrad, wstydziłbyś się tak wolno pracować! Patrz, prawie cały dział już jest powyżej normy!
- Nagroda —> szef oznajmi – Konrad, jak wykonasz normę, to dostaniesz dodatkowy przydział monet!
- Wsparcie —> szef powie – Konrad, czego potrzebujesz, żeby realizować ten typ zadania w terminie?
- Kontekst —> szef powie – Konrad, to jest ważne dla nas, aby wyrabiać normę, ponieważ każdy odważony kilogram motywacji… (i tu kontekst)
A Ty? Jak się motywujesz do działania? Jaki rodzaj motywacji do Ciebie najbardziej przemawia?
Motywacja wewnętrzna
Na budowanie świadomości, tego co Cię motywuje, składa się wiele czynników. Tutaj skupię się na dwóch. Jednym z nich jest poznanie Twoich driverów, czyli czynności, które są dla Ciebie pozytywne. Drugą będzie Droga eliminacji, czyli przyjrzenie się czynnościom, których nie znosisz robić.
Pozytywny aspekt:
- Co lubię robić?
- Jakie aktywności pochłaniają mnie bez reszty?
- Gdyby nie napięty grafik i deadline’y, czym bym się zajął/zajęła sam/a z siebie? (w ramach wykonywanych obowiązków)
- Z wykonania jakich obowiązków lub czynności czerpiesz największą przyjemność?
- Z wykonania jakich obowiązków lub czynności czerpiesz największą satysfakcję?
Droga eliminacji:
- Czego najczęściej unikasz robić?
- Czego nie lubisz robić?
- Na myśl o jakich aktywnościach nie chce Ci się nawet wstać z przysłowiowego łóżka?
- Jakich rzeczy byś nie robił, gdybyś nie musiał?
- Robienie jakich czynności generuje u Ciebie smutek lub frustrację?
Odpowiedzenie sobie na te pytania da Ci konkretny przegląd driverów i czynności, odnośnie do których potrzeba Ci dodatkowej motywacji. W ramach eksperymentu, zobacz, jaka jest proporcja jednych do drugich. Gdzie leży większość Twojej motywacji? Na zewnątrz czy wewnątrz? Co możesz zrobić, żeby zwiększać proporcję tych wewnętrznych?
Motywacja a samodyscyplina
Te kuzynki z podtytułu, to dwa różne pojęcia, choć często je mylimy. Jak już ustaliliśmy, motywacja odpowiada za nasze chęci do działania, natomiast samodyscyplina jest narzędziem, które pozwala nam działać mimo braku natchnienia. Samodyscyplina jest jak mięsień – im częściej ją trenujemy, tym staje się silniejsza. W pracy, nawet gdy motywacja spada, samodyscyplina może pomóc nam wywiązać się z obowiązków. Można powiedzieć, że samodyscyplina jest motywacją w wersji „hard”.
Jak organizacje mogą wspierać motywację pracowników?
Organizacje, które chcą zwiększyć zaangażowanie pracowników, powinny tworzyć środowisko, które wspiera wewnętrzną motywację. Jakie kroki można podjąć, aby pracownicy czuli się zmotywowani?
- Jasne cele i misja – gdy pracownicy rozumieją, dlaczego ich praca ma sens, mogą czerpać motywację z poczucia, że przyczyniają się do czegoś większego.
- Możliwości rozwoju – motywacja rośnie, gdy pracownicy czują, że ich wysiłek przynosi realne rezultaty w postaci awansów, szkoleń czy nowych wyzwań.
- Rozpoznawanie wysiłku – nie zawsze musi to być nagroda finansowa. Czasem wystarczy zwykła pochwała, aby pracownik poczuł się doceniony.
- Wsparcie dla samodyscypliny – organizacja może wspierać samodyscyplinę pracowników, oferując struktury, które ułatwiają realizację obowiązków.
To, co jest najważniejsze, to rozsądny mariaż pomiędzy motywacją a samodyscypliną. Dlatego z perspektywy Konrada ważna jest odpowiedź na pytania: „czy ja w ogóle lubię sortować motywację?”. Na pewno łatwiej jest zaprząc samodyscyplinę do karocy, jak obok kroczy motywacja. Największe wyzwanie to robić coś, do czego nie ma się serca. Ale bywają i tacy śmiałkowie.
Z perspektywy organizacji, istotne wydaje się odpowiednie rekrutowanie osób, którym najłatwiej będzie zmotywować się do pracy, do specyfiki organizacji, do jej kultury. Warto również zwrócić uwagę na znalezienie indywidualnych motywatorów – tutaj najbardziej istotna okazuje się kondycja kadry managerskiej – która albo straszy, albo wspiera – jak się domyślasz, będzie to miało znaczenie.
Stwierdzenie jednak, że „weź mnie firmo zmotywuj!” jest zdecydowanie zbyt dużym uproszczeniem. To jednak Konrad, w równie wielkim stopniu, odpowiada za swoje wybory, za pracę którą wykonuje, za nazywanie swoich potrzeb lub brak ich nazywania. Wszystko inne jest konsekwencją.
Czy Konrad znajdzie pół kilo motywacji? Tego nie wiemy, ale jedno jest pewne – warto szukać swojego własnego sposobu na zachowanie energii i zapału w życiu zawodowym i prywatnym. I jako In2grow – z przyjemnością wspieramy w tej drodze zarówno Konradów jak i organizacje.
